STEM

STEM; çocuklarda problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcılık, sorgulama gibi becerilerin gelişmesine katkı sağlar.

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
STEM ETKİNLİĞİ“HAVA NEREDE?

Dünya maketini elinize alın ve çocuğunuza hangi şekle benzediğini sorun. Dünyanın bir hava tabakasıyla kaplı olduğunu,  bu hava tabakasına atmosfer dendiğini söyleyin.  ’’Havayı görebiliyor muyuz?  ’’ diye sorun.  Havanın her yerde olduğundan bahsedin.  Nefes almadan hayatımızı sürdürmemizin imkânsız olduğunu,  başka canlıların da havaya ihtiyacı olduğunu açıklayın. 

Elinize bir kavanoz,  bir mum birde mum altlığı alın.  Mumu yakın.  Dik duracak şekilde mum altlığına yerleştirin.  Kavanozu mumun üzerine kapatın. Bu sırada çocuğunuza çeşitli sorular sorun.  ‘‘Mum sönmek üzere,  sizce mum neden sönüyor?” vb. şekilde sorular sorun.

Sonuç olarak; Bardağın içindeki hava,  bir süre sonra bittiği için mumun yavaş yavaş söndüğü görülür.  Canlıların yaşamak için havaya (oksijene) ihtiyacı olduğu gibi,  ateş de yanmak için havaya ihtiyaç duyar.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Sence hava ne demektir?
  • Bu deneyde neler yaptık?
  • Başka hangi malzemeleri kullanabilirdik?
  • Sence mum nasıl söndü?
  • Mumun yanmaya devam etmesi için neler yapabilirdik?

MATERYALLER
Mum, kavanoz, dünya maketi

SÖZCÜKLER
Hava, sönmek

KAVRAMLAR
Sıcak- soğuk

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
STEM ETKİNLİĞİRENKLİ BALONLAR

Önceden şişirilmiş farklı renk ve boyutlardaki balonları etkinliği uygulayacağınız alana getirin. Balonları incelemesini (renkleri, şekilleri, büyüklükleri vb.) sağlayın. Şişirilmiş olan balonlardan bir tanesinin ağzı açılarak havasını indirin. Balonun içinden çıkan havaya dikkat çekin. Düşüncelerini alın. Havanın başka nasıl hissedilebileceği konusunda görüşlerini alarak sohbete devam edin. Daha sonra “Balonu nasıl şişirmiş olabilirim?” sorusunu yönelterek cevaplarını alın. Yapılacak bir deneyle balonun farklı yollarla da şişirebileceğini söyleyerek deney için kullanılacak malzemeleri masaya koyun. Nesnelerle ilgili bilmeceler sorulabilir. Sirke ve karbonatın günlük hayatta nerelerde kullanıldığıyla ilgili konuşun. Daha sonra iki materyal karıştırıldığında ne olabileceğini ilişkin tahminlerini alın.

0.5 lt pet şişenin içine huni aracılığıyla 1/3’ü kadar sirke koyun. Pet şişeye bir kaşık karbonat ekleyin ve hızlı bir şekilde balonu pet şişenin ağzına geçirin. Deney aralıklı zamanlarda gözlemlenerek çocuğunuzun balondaki değişimi fark etmelerine fırsat verin. Bu karışımın oluşturduğu hava kabarcıkları sayesinde balonun şiştiğine dikkat çekin. Tahminlerle sonuç hakkında konuşun.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Balonlar ne renkti?
  • Şişenin içine neler koyduk?
  • Balonları başka hangi yollarla şişirebilirdik?

MATERYALLER
Pet şişe, huni, karbonat, sirke, renkli balonlar

SÖZCÜKLER
Sirke, hava, huni

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
STEM ETKİNLİĞİ“HAVA TAKVİMİ

Çocuğunuza hava grafiği oluşturacağınızı söyleyin. Bunun için kartonun en üst kısmına içinde bulunulan ayın adını büyük harflerle yazın. Hemen altına ayın haftalarını ve günlerini gösteren bir tablo çizin. Tablonun kutucuklarının biraz geniş olmasına dikkat edin ki çocuğunuz her gün havanın nasıl olduğunu semboller kullanarak işaretleyebilsin. Daha sonra hava takvimi duvara çocuğunuzun yetişebileceği bir yüksekliğe asın.

Astıktan sonra hava takvimi için kullanılacak sembolleri de tablonun hemen altına ya da sağ/sol köşesine çocuğunuzun görebileceği şekilde yapıştırın. Örneğin, Güneşli hava için güneş sembolü; bulutlu için bulut sembolü; yağmurlu için yağmur damlaları ya da şemsiye sembolü; karlı için ise kar taneleri ya da kardan adam sembolü kullanılabilir. Çocuğunuza bu grafiği tanıttıktan sonra her gün için ayrılmış kutucuğa uygun sembolü yerleştireceğini açıklayın. Hafta ve/veya ay sonunda grafiğe bakıp kaç günün güneşli, kaç günün yağmurlu geçtiğini sayın.

Ayrıca bu grafiği her ay için yapabilirse, çocuklar aylar arasında hava durumu açısından karşılaştırmalar yapıp, hangi aylarda havanın en fazla yağmurlu olduğunu ya da bulutlu olduğunu görebilirler. Sonrasında ne yapıldığı kısaca açıklayarak etkinliği sonlandırın.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bu etkinlikte neler yaptık?
  • Hangi malzemeleri kullandık?
  • Bu etkinliği başka hangi malzemeler ile yapabilirdik?
  • Sen olsan bu etkinliği nasıl planlardın?

MATERYALLER
50×70 cm’lik karton ya da kağıt, boya kalemleri, yapıştırıcı, makas, semboller (güneş, bulut, yağmur, kar vb için)

SÖZCÜKLER
Hava, tahmin

KAVRAMLAR
Sıcak-ılık-soğuk

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
STEM ETKİNLİĞİ“HAVANIN GÜCÜ

  • Bir oto yıkamada otomobilin nasıl yıkandığını gördün mü?
  • Bir arabanın lastiği değiştirilirken tamircinin lastiği arabadan çıkarmak için kullandığı gürültülü alet dikkatini çekti mi?
  • Hiçbir alet kullanmadan basit bir şekilde bir çiviyi betona çakmak için nasıl bir güç gerekir?

soruları ile etkinliğe başlayın. 

‘Her saniye içimize çekerek kolaylıkla soluduğumuz hava, aslında sıkıştırıldığında çok büyük bir güç oluşturur. Bunu fark eden mucitler; Arabayı suyu daha sert ve basınçlı suyla yıkamak için, arabanın lastiklerinin sağlam şekilde takılabilmesi veya kolaylıkla yerinden çıkarılabilmesi için, bir çivinin sert zeminlere kolaylıkla çakılabilmesi için havayı sıkıştırarak temas ettiği malzemeyi hızla hareket ettirecek yeni teknolojiler geliştirmiştir.’ bilgisini verin.

  • Madem havanın böyle bir gücü var, biz bu gücü kullanarak başka neleri hareket ettirebiliriz?
  • Havanın itme gücü ulaşım ve seyahat etmek amaçlı kullanılabilir mi?
  • Havanın itme gücü temizlik amaçlı kullanılabilir mi?
  • Havanın gücünü kullanarak bir ulaşım aracı yapabiliriz. Böylece belki de doğayı daha az kirleten arabalarımız olur.
  • Soluduğumuz havayı itici bir güç haline getirebilmek için nasıl sıkıştırabiliriz?

Soruları ile çocuğunuzu düşündürün ve cevaplarını dinleyin.

  • Havayı içine hapsedip sonra dışarı çıkmasını sağlamak için neler kullanabiliriz?
  • Naylon torba olur mu?
  • Balon olur mu?
  • Plastik su şişesi olur mu?

Bunlardan hangisinin havayı içine hapsettikten sonra sıkışan havanın hızla dışarı doğru çıkmasını sağlayabileceğini birlikte tartışın.

Pet şişeler ile diğer malzemeleri çocuğunuza verin. Çocuğunuzun denemeler yaparak arabalarını tasarlamasına rehberlik edin. Araba tamamlandıktan sonra havanın itme gücüyle hareket ettirin.

Tasarımın Yapılışı: Plastik bir şişe yan yatırılır. Bir araba yapılacak şekilde tekerlek yerleri, şişenin taban kısmının tam ortası ve tepe kısmı işaretlenir. İşaretlenen yerler ve 4 adet plastik şişe kapağı öğretmen kontrolünde delinir. Açılan tekerlek deliklerinden ince pipet geçirilir, ardından da pipetlerin arasından çöp şişler geçirilir. Delinen su şişesi kapakları çöp şişlere takılarak arabanın tekerlekleri yapılır. Pet şişenin delinen üst kısımdan geçirilen kalın pipet, şişe tabanındaki delikten çıkarılır. Şişenin tepesindeki pipetin ucuna şişirilmiş bir balon takılır ve hava kaçırmayacak şekilde bantla sabitlenir. Pipetin diğer ucu, balonun hava kaçırmaması için tıkanır. Çocuğunuz tarafından tasarlanan araç, pipetin tıkalı ucu açılıp yere bırakıldığında hareket edecektir. Çocuğunuzun tasarladığı araba ve etkinlik süresince öğrendikleri hakkında konuşulur.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Yaptığımız tasarımı iyileştirmek için neler yapabiliriz?
  • Havanın itme gücü kullanılarak başka ne tür araçlar tasarlanabilir?

MATERYALLER

Plastik şişe, 4 adet plastik şişe kapağı, 1 adet balon,

1 adet pipet, ahşap çubuk, bant/silikon

SÖZCÜKLER
Araba, tasarlamak

KAVRAMLAR
İleri-geri, hızlı- yavaş