Ekoloji

Ekoloji, ekosistemin içindeki döngüyü inceleyebileceğimiz doğanın parçalarından biridir.

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİHAVA DURUMU DEDEKTİFİ

Etkinliğe başlarken çocucuğunuza o günkü hava durumu ile ilgili sorular sorun.

  • Bugün hava nasıl? Sıcak mı soğuk mu?
  • Yağışlı mı? Rüzgâr var mı?
  • Bulut görüyor musunuz?

Daha sonra yaşadığınız bölgede o günkü hava durumunu gösteren bir televizyon kaydı izletin. Bu tür kayıtlara internetten ulaşabilirsiniz. Dışarıdaki hava durumunun burada tahmin edilen gibi olup olmadığını konuşun. Hava durumu tahmini sırasında gösterilen simgelere dikkat çekin. Bu tür simgeleri daha önce görüp görmediğini de sorabilirsiniz. Farklı hava durumu simgelerini çizerek tanıtın. “güneşli, bulutlu, yağışlı” gibi 3 basit simge kullanabilirsiniz. Bugünden sonra her gün havadaki değişimi gözlemleyeceğini ve hava durumuna karar vereceğini çocuğunuza söyleyin. Büyük bir resim kâğıdına bir tablo yapın. Tablonun üst kısmına güneş, rüzgâr, bulut, sıcaklık ve yağışı temsil eden simgeleri çizin. Hava güneşli mi, bulutlu mu vs. tablo üzerinde işaretleyin. Havanın bu özelliklerine bakarak hava durumu hakkında ipucu elde edebileceğini söyleyin. Termometreyi göstererek incelemesine fırsat verin ve işlevini anlatın. Devam eden bir hafta boyunca birlikte güneş, rüzgâr, bulut, yağış ve sıcaklık durumunu gözlemleyerek hava durumuna karar verin. Bu sırada sınıfın dış duvarına astığınız bir termometre yardımıyla her gün dışarıdaki hava sıcaklığını ölçün. Dışarıdaki ağaç yapraklarının ya da pencerenizin önüne asacağınız bir rüzgâr çorabının hareketine bakarak da rüzgârı gözlemleyebilirsiniz. Dışarıdaki hava durumuna bakarak yaptığınız gözlemleri televizyondaki ya da mgm.gov.tr adresindeki hava durumu tahminleriyle karşılaştırın. Bir hafta sonra birlikte hava durumundaki değişimler hakkında tekrar konuşun. Hava tahminlerinde kullanılan simgeleri hatırlatın. Etkinliği aylık ve mevsimlik olarak devam ettirin. Mevsimlerle birlikte hava koşullarının da değiştiğini çocuğunuzun fark etmesini sağlayın.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Hava durumunu gözlemlerken nelere dikkat ettik?
  • Farklı mevsimlerde hava nasıl oluyor?
  • Kendinizi yağmurlu, sıcak, soğuk, rüzgârlı havalarda nasıl hissediyorsun?
  • Hava durumunu göstereceğini düşündüğün, kendi geliştirdiğin bir sembol çizer misin?

MATERYALLER
Termometre, rüzgâr çorabı (“Rüzgâr Çorabı Yapıyoruz” etkinliği), resim kâğıdı, boya kalemi

SÖZCÜKLER
Hava durumu (güneşli, bulutlu, yağışlı, rüzgârlı), termometre

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİ“TEMİZ HAVA, TEMİZ NEFES

Evin çeşitli yerlerine hava kirliğini anlatan resimler (fabrikadan çıkan duman, taşıtların çıkardığı egzoz, orman yangını, evin bacasından çıkan duman vb. nedenlerle grileşen ortam resimleri) yerleştirin. Çocuğunuza küçük ipuçları vererek ilgili resimleri incelemesine rehberlik edin. Açık uçlu sorular sorarak, çocuğunuzun resimleri anlatmasını isteyin ve hava kirliliği hakkındaki düşüncesini geliştirmesini sağlayın. Mevsim koşulları uygunsa çevredeki evlerin bacaları gösterin. Eve geldikten sonra hava kirliliğinin çevre kirliliğine yol açtığı belirtilerek daha temiz ve yaşanabilir çevre fotoğrafları (videolar da eklenebilir) gösterin.

Çevremizdeki havanın kirli olmasının sağlığımızı kötü etkilediğini vurgulayın. Doğadaki insanların, hayvanların ve bitkilerin bu görüntülerde olduğu gibi daha temiz bir çevrede yaşadıklarında mı yoksa dışarıda gözlemledikleri gibi bir çevrede yaşadıklarında mı daha sağlıklı olabileceklerini sorun. Yanıtları dinlendikten sonra resim kâğıdının bir tarafına yaptığı gözlemleri, diğer tarafına da nasıl bir yerde yaşamak istediğini çizer.  Çocuğunuzun havanın kirlenmemesi için nelere dikkat edilmesi gerektiğine dair önerisi alınarak yaptığı resimleri anlatması sağlanır.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bugün cadde kenarında ne gözlemledik? Arabaların çok olduğu yerlerde havanın kokusu ve rengi değişmiş miydi?
  • Havayı neler kirletir? Neden havayı kirletmemeliyiz?
  • Arabaların çok olduğu ve havanın çok kirli olduğu yerlerde yaşayan bitkiler ve hayvanların başına neler gelebilir?
  • Evimizin çevresindeki hava temiz mi? Kirli mi? Neden temiz/kirli?

MATERYALLER
Resim kâğıdı, boya kalemleri, hava kirliliğini anlatan resimler

SÖZCÜKLER
Hava kirliliği, baca, egzoz

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan / Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİ“OLMAZSA OLMAZ

“Hava, su, toprak” adlı parmak oyununu hareketleriyle bir kez söyleyin. Ardından çocuğunuzla birlikte tekrar edin. 

Hava, Su, Toprak (Parmak Oyunu)
Odamın kocamannn… Bir penceresi var… (İki el yan yana açılıp kapatılır.)
Her sabah erkenden kalkar …(Gerinme hareketi)
Penceremi açıp …(Açma hareketi yapılır.)
Dışarıya bakarım… (Baş sağa sola hareket ettirilir.)
Penceremin önünde temiz hava alırım… (Kollar yana açılıp nefes alınarak ciğerler şişirilir.)
Unutmayın hava, su, toprak… (Kollar yana açılır, başparmakla su içme hareketi yapılır, elle yer gösterilir.)
Olmazsa, olmaz hayat…(Kollar yana açılır.)
Bir de biz çocuklara oyuncak… (Kollar göğüs üstünde kapatılır.)
                                                           V. Kavacık

İnsan, hayvan ve bitki büyüme aşamalarını ayrı ayrı gösteren resim kartlarını karışık olarak koyun. Resim kartlarını büyüme aşamalarına göre sıralamalarına fırsat verin. Bu sırada bütün canlıların doğup büyüyerek geliştikleriyle ilgili sohbet edin. Ayağa kalkın, verilen yönergelere göre hareketler (pandomim ile canlandırma) yapın (Toprağın altında minicik bir tohumsunuz…Ne tohumu olduğunuzu sadece siz biliyorsunuz. Küçül… Küçül…. Yağmur yağdı… Güneş açtı… Tohumlar yavaş yavaş büyümeye başladı…Büyüme- gelişme meyve verme vb.). Bitkiler bir gün kendilerini yorgun hissetmişler nefes alamıyorlarmış, hava çok kirliymiş ve…. Canlandırılan durumu yarım bırakın. Hava olmazsa canlıların neler yaşayabilecekleri hakkında konuşun.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Neler yaptık? Kim anlatmak ister?
  • Nefesimizi tutarsak ne olur?
  • Suda nefes alabilir miyiz? Neden?
  • Canlıların yaşamı için havadan başka neye ihtiyaçları vardı?

MATERYALLER
İnsan, hayvan ve bitki büyüme aşamalarını gösteren resim kartları

SÖZCÜKLER
Hava, su, toprak, aşama, oluşum, oksijen

KAVRAMLAR
Önce-Şimdi-Sonra

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan / Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİ“EGZOZ EMİSYONU DA NEYMİŞ?

Çocuğunuzu oyun alanına davet etmeden önce etrafa kara ulaşım araçlarının resimlerini asın (Araba, servis aracı, tren, otobüs, bisiklet resimleri). Resimleri incelemesini isteyin. Çocuğunuz bugüne kadar kullandıkları ulaşım araçlarını grafik üzerinde işaretler. Grafik üzerinde hiç işaretlenmeyen ulaşım araçları varsa bunun nedenleri hakkında sohbet edin. Ulaşım araçlarının havayı kirletme açısından bir farkları olup olmadığını sorun ve yanıtları tartışın. Daha sonra egzoz emisyon ölçüm istasyonuna yapacağınız gezide araçların havayı kirletme düzeylerini öğreneceğinizi belirtin. Geziye giderken araçların egzozlarına dikkat çekin ve çıkan egzoz dumanının hava kirliliğine ve dolayısıyla havayı soluyan tüm canlılara olan etkilerini düşünmelerini isteyin. Bu süreçte ulaşım araçlarının, trafikteki yoğunluğun ve egzoz dumanının fotoğrafları çekilebilir. Egzoz emisyon ölçüm istasyonundaki görevliden egzoz ölçümünün ne olduğu, neden yapıldığı hakkında bilgi alın, bir aracın egzozunun ölçülmesini gözlemleyin. Daha sonra çocuğunuzun kendi sorularını görevliye yöneltmesi

için fırsat tanıyın. Egzoz emisyon istasyonunda, araçların egzozlarından çıkan gazın çevreye ne kadar zarar verdiğinin ölçüldüğünü vurgulayın. Bu gazın içerisindeki zararlı maddelerin uzun süre solunması ile oluşabilecek hastalıklardan bahsedin. Araçların egzozlarından çıkan bu gazın havayı daha az kirletmesi için neler yapılabileceğini görevliye sorun. Eve dönüldüğünde, birlikte hava kirliliği konusunu ele alan bir kavram ağı oluşturun. Çocuğunuzun yanıtlarına kavram ağı üzerinde yer verirken çekilen fotoğraflardan ya da bu konudaki görsellerden yararlanılabilir. Panoya asılan kavram ağından yararlanarak hava kirliliğini azaltmak için neler yapılabileceğini sorun. Özel araba yerine toplu taşıma araçları kullanmanın, yürümenin veya bisiklet kullanımının hava kirliliğini azaltacağını vurgulayın. Çocuğunuzdan hava kirliliği konusuyla ilgili olarak resimler yapmasını isteyin. Bu resimler ve çekilen fotoğraflar kullanılarak pankartlar oluşturabilirsiniz. 

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bugün egzoz emisyonu ölçüm istasyonunda neler gördük?
  • Arabalarınızın ya da okul servislerinizin havayı kirlettiğini öğrenmek seni şaşırttı mı, neden?
  • Havayı ulaşım araçları dışında neler kirletir?
  • Hava kirliliğini önlemede ne gibi katkılarınız olabilir? Nasıl?

MATERYALLER
Resim kâğıdı, boya kalemleri, pastel ve sulu boyalar, fotoğraf makinesi, kartonlar

SÖZCÜKLER
Hava kirliliği, ulaşım araçları, egzoz, egzoz emisyonu ve ölçüm istasyonu

KAVRAMLAR