Ekoloji

Ekoloji, ekosistemin içindeki döngüyü inceleyebileceğimiz doğanın parçalarından biridir.

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİ“SUYUN SERÜVENİ

Evin uygun bir alanına su ile ilgili kitaplar yerleştirin. Ona kitapları incelemeleri için biraz zaman verin ve yaşamda suyun nerelerde var olduğunu (sürahide, çeşmenin içinde, gölde, denizde, şelalede…) sorarak yanıtları üzerinden sohbet edin. Doğada var olan suyun evimize gelene kadar hangi işlemlerden geçtiğini birlikte inceleyerek öğreneceğinizi ve bu sürece su döngüsü dendiği söyleyin. Önce, küçük yağmur damlasının hikâyesi resimleyerek anlatın. Büyük bir kraft kâğıda kocaman bir su birikintisi ve güneş çizin ve bu su birikintisinin yaşanılan yere en yakın deniz, göl veya dere olduğunu söyleyin. Suyun güneşin etkisiyle buharlaşarak gökyüzüne doğru süzülmesi çizerek gösterin. Sonra gökyüzündeki bulutları çizerek, buharlaşan yağmur damlalarının gökyüzünde daha soğuk bir hava tabakasıyla karşılaşınca tekrar su damlasına dönüştüğünü anlatın. Bu su damlalarının bulutlarda birikip yağmur olarak tekrar yeryüzüne düştüğünü; denizleri, gölleri, nehirleri ve yeraltındaki kaynak sularını beslediğini açıklayın ve bu süreci de resminize ekleyin. Resmin oluşturulma sürecinde mümkün olduğunca çocuğunuzun görüşlerine de yer verin. Resmi panoya asın. Sonra, yeryüzünde biriken bu suların evimizde kullanılacak hale nasıl geldiğini anlatın. Çocuğunuza su eve nasıl geliyor diye sorun. Çocuğunuzun suyun eve gelişi hakkında fikir sahibi olması için, yeraltına döşenen borular aracılığıyla suyun evimizdeki musluklara kadar geldiğini anlatın. 

Daha sonra çocuğunuzdan suyun yeraltından evlerine gelişini resmetmesini isteyin. Resim, birlikte yapılan, suyun oluşumunu anlatan resmin yanına asılır. Bir bütün olarak suyun oluşumu ve evlerimize gelişini tekrar gözden geçirin. Suyun bir doğal varlık olduğuna ve dikkatli kullanılması gerektiğine vurgu yapın.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bugün etkinlikte ne yaptık?
  • Bugün çizdiğin resimde ya da baktığın kitaplarda suyla ilgili başka neler öğrendin?
  • Su boruları yer altından değil de üstünden geçse komik olur muydu? Neden?
  • Evinin yakınlarında dere, göl, nehir, çay gibi su kaynakları var mı? Adı/adları ne? Yakınına gittin mi? Neler yaptın?

MATERYALLER
Resim kâğıdı, boya kalemleri, ilgili görsel materyal ve kitaplar, su döngüsünü anlatan kartlar

SÖZCÜKLER
Su, suyun oluşumu, su döngüsü, su kaynakları, şelale, göl, deniz

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİVAZODAKİ SU NEREYE GİDİYOR?
Karanfil çiçeklerinin olduğu vazodaki su miktarındaki değişimi çocuğunuza gösterin. “Sence bu su nereye gitmiş olabilir?” diye sorarak etkinliğe başlayın. Tahminlerini alın. Eğer suyun çiçekler tarafından kullanılmış olabileceğini söylerse bu yanıta odaklanın. Daha önce bitkilerin büyümesi hakkında yaptığınız etkinlikler varsa bu etkinlikleri hatırlatın. Daha sonra “Bugün çiçeklerin suyu nasıl kullandığını gözlemleyeceğiz.” diyerek etkinliğe giriş yapın. İçi su dolu bir kavanoz ve gıda boyası verin. Suyu renklendirecek miktarda gıda boyasını suyun içine dökerek renkli bir karışım hazırlamasını isteyin. Ardından karanfilleri ve yeşil yaprakları bu renkli suların içerisine koymasını ve su seviyesini kavanozun üzerinde işaretlemesini isteyin. Devam eden bir hafta içerisinde yapraklardaki değişimi takip ederek gözlem defterine çizmesini isteyin. Birkaç gün sonra tekrar bitkilerin yapraklarındaki renk değişimine çocuğunuzun dikkatini çekin. Etkinliğin başında neler yaptığınızı hatırlatın. Beyaz karanfillerin içinde bulundukları suyun rengini aldığını fark etmesini sağlayın. Aşağıdaki soruları sorabilirsiniz.

  • Karanfiller ne renk görünüyor? İlk günkü görünüşleri nasıldı?
  • Su seviyesi değişti mi? Sizce bu su nereye gitti?
  • Çiçeğin yapraklarının rengi neden değişti?
  • Su, çiçeğin içinde nereden nereye doğru hareket ediyor? Renk değişimi önce nerelerde başladı?

Etkinliği sonlandırırken bitkilerin topraktaki suyu da çekerek yapraklarının en uç noktalarına kadar ilettiklerini açıklayın. Gözlem defterine çizeceği bir çiçek resmi üzerinde suyun hareketini göstermelerini isteyebilirsiniz.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bu etkinlikte hangi malzemeleri kullandık?
  • Bitkilerle ilgili neler öğrendik? Yapraklarda bir değişim oldu mu?
  • Çiçeklerin beyaz yaprakları hangi renklere dönüştü?
  • Çiçekler suyu nasıl alıyor? Çiçeklerin sapları ve ağaçların kökleri birbirlerine benziyor mu?

MATERYALLER
Cam vazo ya da bir kavanoz, beyaz karanfil, yeşil yapraklar (dalından koparmadan, yere düşmüş olanlar), farklı renklerde gıda boyaları ya da guaj boya, su, boya kalemi, gözlem defteri, kalem

SÖZCÜKLER
Renklendirmek

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİYAĞMUR DAMLALARINI YAKALA
Bu etkinliği yağmurlu bir gün de uygulayabilirsiniz. Etkinliği yapmak için ormanlık bir alana gidin. Dalları ve yaprakları inceleyerek ‘Bu yağmur damlaları nereden geliyor? Bulutlardan gelen yağmur damlalarını yakalayabilir miyiz?’ diye sorular sorun ve cevabını aldıktan sonra ‘Haydi yakalamaya çalışalım’ diyerek çocuğunuzun damlaları yakalamasına rehberlik edin. Elleriyle, burnuyla, ağzıyla, parmak uçlarıyla vb. tutabilir.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bu etkinlikte neler yaptık?
  • Yağmur damlalarını yakalamak sana nasıl hissettirdi?
  • Başka nasıl yağmur damlası yakalayabiliriz?

MATERYALLER

SÖZCÜKLER
Yağmur, damla, yakalamak

KAVRAMLAR
Islak- kuru

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
EKOLOJİ ETKİNLİĞİKAĞITTA SU DÖNGÜSÜ

Etkinliğe başlarken çocuğunuza yağan yağmuru hatırlatın. “Bugün neler oldu? Hava nasıldı?” gibi sorular sorabilirsiniz. Sonrasında birlikte bir yürüyüşe çıkın. Yürüyüş sırasında dikkatini yağan yağmur sonucunda oluşan su birikintilerine çekin. Karşılaştığınız su birikintilerinin büyüklüklerini ve yerlerini gözlemlemelerini isteyin. Aşağıdaki sorularla oluşan su birikintisinin kaynağını düşünmelerini sağlayabilirsiniz.

  • Daha önceki günlerde bu su birikintisi burada mıydı?
  • Bu su birikintisi nasıl oluştu?
  • Sizce bundan sonra hep burada mı kalacak?
  • Ona ne olacak? Nereye gidecek?

Daha sonra kolay gözlemleyebilecekleri ve çevreden etkilenmeyecek bir bölgedeki su birikintisinin çevresini tebeşirle çizerek veya taşlarla çevirerek işaretlemesini isteyin. Birkaç saat sonra (ya da hava durumuna göre birkaç gün) bahçede işaretlediğiniz bölgeye geri dönün ve su birikintisinin durumunu inceleyin. Etkinliğin başında neler yaptığınızı hatırlatın. Aşağıdaki soruları sorun.

  • İşaretlediğiniz çemberle şimdiki su birikintisinin büyüklüğü arasında bir fark var mı? Yoksa su tamamen kayıp mı olmuş?
  • Acaba su nereye gitti? (Konu üzerine düşünmesini ve eski bilgisini hatırlamasını sağlayın.)

Su birikintisinde gözlem yaptıktan sonra su döngüsünü açıklayın.  “Buradaki su, hava ısındıkça küçük damlacıklar halinde havaya karıştı. Bu damlacıklar daha sonra gökyüzünde birikerek bulutları oluşturacak. Rüzgâr bu bulutları belki de çok uzaklara taşıyacak ve orada tekrar yağmura dönüşecekler. Toprakta oluşan su birikintilerindeki su toprağa karışarak bitkilerin kökleri tarafından emilecek ve etraftaki bitkileri besleyecek. Belki de toprağın derinlerine inerek yer altında birikecek. Daha sonra bu su birikintileri kuyularla ya da nehirlerle tekrar yer üstüne çıkacak. Böylece su sürekli hareket etmiş olacak.”

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bugün yağmur sonrasında neler yaptık?
  • Nerelerde su birikintilerine rastladık?
  • İşaretlediğimiz su birikintilerine tekrar bakmaya gittiğimizde nasıl bir fark vardı? Su nereye gitti?
  • Daha önce bir su birikintisinin kaybolduğunu gözlemlemiş miydin? Nerede, ne zaman?
  • Su döngüsünde su nerelerde dolaşıyor?

MATERYALLER
Tebeşir ya da taşlar, fırın kâğıdı (yağlı kâğıt), keçeli kalem, küçük kâğıt parçaları, bant

SÖZCÜKLER
Su döngüsü, suyun emilmesi

KAVRAMLAR
Büyük-küçük