Doğa

Şubat ayında doğanın döngüsü

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA  ETKİNLİĞİ“NESNE KEŞFİ

Etkinliği uygulayacağınız alana gittiğinizde çocuğunuzla birlikte karşılıklı oturun. Çocuğunuzdan etraflarında gördüğü nesneleri söylemesini isteyin. Ardından ne yapacağınızı açıklayın.

“Hepimizin arkasında bir taş var. Bu taşın nasıl bir taş olduğunu hayal edin. Büyüklüğü nasıl? Ağırlığı nasıl? Pürüzlü mü yoksa pürüzsüz bir taş mı? Uzun mu, kısa mı? Şimdi birbirimize vereceğiz. Taşı alırken ve verirken hayal ettiğiniz özelliklerine dikkat edin. Önce ben başlıyorum.”Daha sonra arkanızdaki hayalî taşı çocuğunuza verin. Bu sırada siz de taşın özelliğine göre hareket edin. Sanki ağır bir taş veriyormuş gibi taşımakta zorlandığınızı gösteren hareketler yapabilirsiniz. Bu şekilde ağırlık, uzunluk, büyüklük, pürüzsüzlük gibi özellikleri taşıyan hayalî taşları elden ele dolaştırmasını isteyin. Bu etkinliğin sonunda çocuğunuza şu yönergeyi verin. Şimdi birlikte etrafta bu şekilde farklı büyüklük, ağırlık, uzunluk ve dokuda nesneler arayacağız. Farklı büyüklüklerde yapraklar, farklı uzunluklarda dallar, pürüzlü pürüzsüz taşlar. Dolaşırken ilginizi çeken tüm nesneleri bir araya getirin! Bu sırada böcek, solucan gibi canlıları toplamamasını, yalnızca yere düşmüş yaprak, dal, ağaç kabuğu gibi parçaları almasını söyleyin.  Çocuğunuzu nesne toplama işlemini bitirdikten sonra ‘Nesne Avcılığı Çalışma Kâğıdı’nı (Ek 1)’ kullanarak hazırladığınız cetveli verin. Topladığınız nesneleri, verdiğiniz cetvellerde belirtildiği gibi sıralayarak (örneğin en büyükten en küçüğe, en hafiften en ağıra gibi) yerleştirmesini isteyin. Etkinliğin sonunda kendi çalışmasını açıklamasını isteyin.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bugün doğada ne tür nesneler aradık?
  • Bugün bulduğumuz en büyük, en ağır, en uzun, en pürüzlü nesneler hangileriydi?
  • En çok hangi özellikte nesne ararken zorlandınız? Neden?
  • Nesnelerin boylarını ve ağırlıklarını nelerle ölçeriz? Bugün nesneleri nasıl ölçtünüz?
  • Herhangi bir ölçme aracı kullandınız mı?
  • Daha önce bugün bulduğunuz kadar ağır bir nesne bulmuş muydunuz? (Buradaki nesne özelliklerini değiştirerek soruyu çeşitlendirebilirsiniz.)
  • Deniz kenarında dolaşıp nesne avcılığı yapmış olsaydık acaba bugün bulduğumuz nesnelerden farklı olarak hangi nesneleri bulurduk?

MATERYALLER

SÖZCÜKLER

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA  ETKİNLİĞİ“TOPRAKTAN NELER YAPILIR?

Etkinliğe başlarken toprağın kullanım amaçlarından biri olan malzeme sağlama özelliğini keşfetmeleri için farklı malzemelerden yapılmış (plastik, cam, porselen, kâğıt, toprak) bardakları çocuğunuza gösterin. Çocuğunuza bardakların hangi malzemelerden yapıldığını sorun. Bu sırada bardakların dokularına, renklerine ve ağırlıklarına dikkat etmelerini isteyin. Çocuğunuzun dikkatini topraktan yapılmış bardağa çekin. Bu sırada aşağıdaki soruları sorabilirsiniz.

  • Bu bardaklarda kullanılan malzemeler farklı ama hepsini aynı amaç için kullanıyoruz. Peki, daha önce bu şekilde topraktan yapılmış bir bardak görmüş müydün?
  • Topraktan yapılmış başka eşyalar görmüş müydün?

Ardından topraktan yapılmış diğer eşyaları (güveç, tabak, testi, çömlek gibi) incelemesi için çocuğunuza dağıtın. Toprak kaplarla ilgili kısaca bilgi verin.
“Kil adı verilen özel bir toprak, su ile yoğrularak hamur haline getirilir. Kil hamuru şekillendirilir ve fırınlanır. Daha sonra tercihe göre boyayla renklendirilir. Toprak kaplar doğal malzemelerden yapıldığı için besinleri sağlıklı bir şekilde saklamaya da yardımcı olur.”
Etkinliği sonlandırmak için aşağıdaki etkinliklerden birini seçerek uygulayın.

Toprak Kâse: Çocuğunuza farklı boyutlarda kâseler, kendi kendine kuruyabilen kil hamuru, ağaç ve çiçek yaprakları verin. Kil hamurlarını açarak incelttikten sonra ağaç ve çiçek yapraklarını bu hamurların üzerine bastırarak şeklini çıkarmasını isteyin. Yaprakların kenarlarında kalan fazlalıkları düzgün bir şekilde alarak yaprak biçiminde bir hamur elde etmesini sağlayın. Bu sırada çöp şişleri kullanarak çocuğunuza yardımcı olun. Bu hamuru kabın şeklini alacak şekilde hafifçe bastırarak streç filmle kapladığınız bir kâsenin içine yerleştirmesini isteyin. Hamurlar kuruyana kadar kâseleri sınıfta uygun bir yere yerleştirin. Hamurlar kuruduktan sonra dikkatlice kâselerden çıkarın. Böylece yaprak biçiminde toprak kâseler elde edeceksiniz. Çocuğunuzdan hazırladıkları bu kâseleri diledikleri gibi sulu boya ya da guaj boyayla boyamalarını isteyin.

Topraktan Süs Eşyaları: Çocuğunuza bir parça kil hamuru, boya, topladığınız yaprakları verin. Hamuru dilediği gibi şekil vererek açmasını söyleyin. Ardından seçtiği ağaç ve çiçek yapraklarını elindeki kil hamurlarına hafifçe bastırmasını isteyin. Bu şekilde yaprağın şeklini hamurun üzerine geçirmesini sağlayın. Dilerseniz çöp şiş kullanarak yaprakların kenarlarında kalan fazlalıkları temizleyebilirsiniz. Bir süre sonra yaprağı kaldırmasını ve kuruyan kil hamurunu sulu boya ya da guaj boyayla boyamasını isteyin.

Yaprak Baskılı Giysiler: Çocuğunuza birer parça kil hamuru ve topladığınız yaprakları dağıtın. Hamurun üzerine yaprakları bastırarak yaprağın desenini hamurun üzerine geçirmesini isteyin. Yaprak deseninin etrafındaki fazla hamuru çöp şiş yardımıyla ayırarak yaprakların kalıbını çıkarın. Daha sonra bu yaprak desenli kalıpları sulu boya ya da guaj boya ile boyayıp giysilerinize, şapkanıza, çantanıza baskı yapmak için kullanın. Çocuğunuza bazı sanat eserlerinde bu yaptığınız işleme benzeyen geleneksel bir boyama tekniği kullanıldığından da bahsedebilirsiniz.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bugünkü etkinliğimizde hangi malzemeleri kullandık?
  • Daha önce topraktan yapılmış bir kap görmüş müydün? Kil hamuruyla bir eşya yapmış mıydın?
  • Ne yapmıştın?
  • Topraktan kullanabileceğin bir nesne yapmak ya da giysilerine yaprak baskısı yapmak hoşuna gitti mi?
  • Kille başka neler yapabilirsin? Evlerimizdeki çiçek saksıları çoğunlukla hangi materyalden yapılmıştır?

MATERYALLER
Farklı malzemelerden yapılmış bardaklar (plastik, cam, porselen, kâğıt, toprak), toprak kaplar (güveç, tabak, çömlek, testi), kendi kendine kuruyan kil hamuru, ağaç ve çiçek yaprakları (yalnızca yere düşmüş olanlar), farklı boyutlarda kâseler (çocuk sayısı kadar), streç film, sulu boya ya da guaj boya, şal ve tişört gibi giysiler ya da kumaş parçaları, çöp şiş

SÖZCÜKLER
Testi, güveç, saksı, çömlek, kil

KAVRAMLAR
Ağır-hafif, sert-yumuşak

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA  ETKİNLİĞİ“ORYANTİRİNG

Çocuğunuza daha önceden hazırladığınız krokiyi çocuğunuza tanıtın. Bu krokinin gideceğiniz yerde ulaşmanız gereken noktayı gösterdiğini çocuğunuza açıklayın. Krokisini çizdiğiniz alana ulaştığınızda krokideki hedefe ulaşırken çocuğunuza rehberlik edin. (Krokiyi hazırlarken ulaşacağınız bölgenin çiçeklerle dolu bir alan olmasına özen gösterin.) Ulaştığınız noktadaki çiçekleri çocuğunuza tanıtın ve farklı renklerde ve boyutlarda çiçekler toplamasını isteyin. Çiçek toplama işiniz bittikten sonra isimleri ve nasıl yetiştikleri hakkında sohbet edin. Daha sonra yine krokiyi takip ederek geri dönün.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Oryantiring nedir?
  • Oryantiring hangi şekillerde yapılır?
  • Harita okuma nedir?

MATERYALLER
Kroki

SÖZCÜKLER
Kroki

KAVRAMLAR
Sağ- sol, içinde- dışında, önünde- arkasında

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA  ETKİNLİĞİTOPRAĞI TUT UÇMASIN

Oyunu oynayabileceğiniz park, bahçe, kır, ormanlık alan gibi açık bir alana çıkın ve ona erozyonla ilgili bir oyun oynayacağınız söylenir.

Rüzgârın kuvvetli estiği yerlerde toprağı uçurarak sürüklediği, toprağın faydalı kısımlarının bu şekilde sürüklendiği için bunun toprağa zarar verdiği ve buna rüzgâr erozyonu dendiği çocuklara hatırlatın. Toprakta bulunan ağaç ve bitki miktarı arttıkça rüzgârın toprağa zarar vermesinin önleneceği ve rüzgâr erozyonunun meydana gelmeyeceği bilgisi paylaşılır. Şimdi ağacı ve bitkisi az olan toprakların başına gelenlerle ilgili bir oyun oynayacağınızı söyleyerek oyunun kuralları anlatın.

“Toprağı Tut, Uçmasın!” etkinliği şu şekilde oynanır:
Çocuğunuz istediği yerde kımıldamadan durur. Artık o „toprak‟tır. Toprağın kımıldamadan durması, ebe gelirken kaçmaması gerekmektedir. Oyun başlar ve ebe (rüzgâr), toprak olan kişiyi ebelemeye çalışır. Eğer ebe toprağa değmeyi başarırsa toprak “erozyona uğradım!” diye bağırır ve sürükleniyormuşçasına ilerleyerek oyun alanında başka bir yere çömelir, oyunun sonuna kadar bekler. Ebenin amacı toprağı çömeltip erozyona uğratmaktır. Oyunun ardından, oyun ile benzeşim kurularak rüzgâr erozyonu ve ağaçlandırmanın toprağı korumadaki öneminden bahsedin. Anlatımı güçlendirmek için rüzgâr erozyonu ile ilgili fotoğraflar gösterin, videolar izletebilirsiniz. Açık uçlu sorular sorularak verilen bilgileri anlayıp anlamadıkları değerlendirebilirsiniz.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Oyunumuzun kuralları nelerdi?
  • Ağaç olmadığında toprağa ne oluyor?
  • Erozyon kelimesini daha önce duymuş muydun? Duyduysan nerede duydun?

MATERYALLER
Rüzgâr erozyonu ile ilgili görseller.

SÖZCÜKLER
Erozyon, rüzgâr erozyonu

KAVRAMLAR