Doğa

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan / Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA ÇALIŞMASI, “TOPRAĞI İNCELİYORUM
Düz bir zemin üzerine kağıtlar serin ve bu kağıtların üzerine farklı özellikte topraklar koyun. Çocuğunuzu bu alana davet edin ve mikroskop veya büyüteç yardımıyla incelemesine fırsat verin. İncelerken gördükleri ile ilgili sohbet edin. 

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Büyüteç ne işe yarar?
  • Mikroskop ne işe yarar?
  • Hangi toprakta daha fazla şey gördün?
  • Sence bizim görmediğimiz başka şeyler var mıydı?
  • Toprakta ne gördüğüne en çok şaşırdın?

MATERYALLER
Büyüteç, mikroskop, toprak

SÖZCÜKLER
Toprak, büyütmek

KAVRAMLAR
Aynı- farklı

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan / Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA ÇALIŞMASI, “İPUÇLARINA BAKIN
Çocuğunuz için masaya kenarları kırılmış ya da sararmış yapraklar, kırık dallar, kuş tüyleri, salyangoz kabukları, meyve kabukları, farelerin kemirdiği yemiş kabukları gibi doğada hayvanların bırakmış olabileceği izleri hatırlatacak nesneler bırakın. Bu malzemelerin arasına hayvanların ayak izlerinin olduğu fotoğraflar, örümcek ağı, karınca yuvası, fare deliği fotoğrafları da koyabilirsiniz. Eğer böyle malzemelere ulaşma imkanınız yoksa tüm bu malzemelerin sadece fotoğraflarını kullanabilirsiniz. Çocuğunuzu alana davet edin, ondan masadaki nesneleri ve fotoğrafları incelemelerini isteyin. Daha sonra onlara aşağıdaki soruları sorun.

  • Burada neler görüyorsunuz?
  • Bu izleri, nesneleri nerede görüyorsunuz?
  • Bu nesneler bize ne anlatıyor? Örneğin bir kuş tüyü gördüğünüzde oradan hangi canlı geçmiş olabilir? 
  • Ya da bu yaprağın kenarını sizce kim yemiş? 
  • Acaba bu delikte kim yaşıyor? (Bu soruları elinizdeki nesneler ve fotoğraflar üzerinden çoğaltın.)
  • Çevremizdeki canlılar başka nasıl ipuçları bırakıyor olabilir? (Buna yanıt olarak kuş sesleri, cırcır böceği seslerini fark etmelerini sağlayabilirsiniz.)

Çocuğunuzla birlikte bu soruların yanıtlarını konuşurken biz göremesek de çevremizde, doğada pek çok canlıyla birlikte yaşadığımızı açıklayın. Aslında küçük ipuçlarını takip ederek etrafımızdaki canlıların farkına varabileceğimizi anlatın. Daha sonra hep birlikte bir alan gezisine çıkacağınızı ve bu canlılara ait izleri arayacağınızı çocuklara söyleyin. Etkinlik alanına ulaştığınızda farklı ipuçlarına ait görsellerin olduğu ‘İpuçlarına Bakın Çalışma Kâğıdı’nı (Ek 2)’ gruplara dağıtın. Belirlediğiniz alan içerisinde bu ipuçlarını bulmalarını isteyin. Bu sırada gözlem kutularını da kullanarak gözlem yapmalarını söyleyin. Çocuğunuzdan gözlemledikleri canlı ve cansız varlıkları gözlem defterlerine çizmelerini isteyin. (Eğer etkinliği açık alanda uygulayamazsanız bu aşamayı evinizde bu resimleri ve nesneleri gizleyerek de yapabilirsiniz.) Etkinliği sonlandırırken çocuklara etraflarında benzer pek çok izle ve ipucuyla karşılaşabileceklerini hatırlatın. Bu etkinlikten sonra çevrelerinde dikkatini çeken farklı ipuçları olursa bunları da gözlem defterine not edebileceğini söyleyin.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Bu etkinlikte hangi ipuçlarına rastladık?
  • Çevrenizde hayvanların bıraktığı başka ipuçlarıyla karşılaşıyor musunuz? Doğa bize başka hangi ipuçlarını veriyor?
  • Gezi sırasında ipucu aramak sizi heyecanlandırdı mı?
  • Kendinizi nasıl hissettiniz?
  • Gezi sırasında listenizde olmayan ipuçlarıyla karşılaştınız mı? Acaba neden …’ya rastlamadık? (Bu soruyu çalışma kâğıdında bulamadıkları örneklerle tamamlayın.)

MATERYALLER
Gözlem kutusu ya da büyüteç, çeşitli doğal malzemeler (kuş tüyü, yapraklar, dallar, meyve ve yemiş kabukları, salyangoz kabukları, kuş yuvası (yuvanın boş olduğuna emin olun- vs.), çeşitli fotoğraflar (ayak izi, karınca yuvası, kuş yuvası, örümcek ağı), gözlem defteri, kalem

SÖZCÜKLER
İpucu

KAVRAMLAR

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA ÇALIŞMASI, TOPRAĞIN ALTINDA YAŞAYAN CANLILARI İNCELİYORUM
Çocuğunuzla beraber doğal bir alana gidilir/bahçeye çıkılır. Bahçeyi gezmesi ve inceleme yapması için fırsat verilir. Not defteri ya da resim kâğıdı verilerek toprağın içinde/altında neler olabileceğini hayal etmesi ve resimlemesi istenir. Kazı malzemelerinin neler olabileceği konusunda fikri alınır ve malzemelerin temini için çocuğunuzu yönlendirin. Çocuğunuzun getirdiği malzemelere önceden hazırladığı kazı malzemelerini de ekler ve kazı işlemine başlanır. Belli bir derinliğe kadar kazması için fırsat tanınır. Açtığı çukurların derinliği standart olmayan birimler (bahçede bulunan sopa/çubuk, taşlar, ipler, karış vb) yardımıyla ölçülür. Bitki kökleri, solucan, böcek, yaprak, toprağın rengi vb. çocuğunuz tarafından büyüteç yardımıyla incelenir. Gözlem defterine toprakta gördüklerini, incelediklerini resmeder. Etkinliğin başında toprağın içinde/altında neler olabileceğini düşünerek yaptığı resimlerdeki canlı cansız varlıklarla bulduğu varlıklar karşılaştırılır.

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Neler yaptık? Bahçede neler gördün?
  • Oluşan çukurları neler kullanarak ölçtük?
  • Toprağı kazdıktan sonra neler buldun?
  • Etkinlikten keyif aldın mı?
  • Toprağı kazarken zorlandın mı?
  • Daha önce hiç kazma, kürek gördün mü? Nerede gördün? Hiç kullandın mı?

MATERYALLER
Kazma, kürek

SÖZCÜKLER
Kazmak, incelemek, solucan

KAVRAMLAR
Islak-kuru

ETKİNLİĞİN UYGULANACAĞI YER
Kapalı Alan / Açık Alan (Orman, park, bahçe vb.)

ETKİNLİK AKIŞI
DOĞA ÇALIŞMASI, KÖKLER NEREYE GİDİYOR?”

Etkinliğe başlarken getirdiğiniz bir saksı bitkisini çocuğunuza göstererek aşağıdaki soruları sorun.

  • Çevrenizde buna benzer bitkiler var mı?
  • Evinizde saksıda yetişen bitkiler var mı? Bu bitkilerin büyüdüğünü gözlemlediniz mi?
  • Bitkiler nasıl büyür? Bitkilerin büyüdüğünü nasıl anlarsınız?
  • Sizce bu bitkinin köklerinin rengi, uzunluğu, şekli, kalınlığı nasıl olabilir?

Bu sorulara yanıt alırken bitkilerin yeşil yapraklarının yukarı doğru büyürken köklerinin de toprağın içinde hareket ettiğini çocuğunuza fark ettirmeye çalışın. Daha sonra “Acaba bitkiler toprağın içinde nasıl hareket ediyorlar? Merak ettin mi?” diye sorarak devam edin. Bir miktar toprak, kilitli poşet ve farklı tohumlar verin.  Kendi torbasının içine bir avuç toprak koymasını isteyin. Daha sonra verdiğiniz bir miktar tohumu toprağın içerisine üstleri hafifçe toprakla kapalı olacak şekilde yerleştirmesini sağlayın. Bir sprey şişesi yardımıyla toprağı nemlendirecek kadar ıslattıktan sonra poşetin kilidini kapatın. Poşeti bir duvara, cama ya da bir dolabın kapağına asın ve tohumların çimlenmelerini bekleyin. Kâğıt bantlar yardımıyla poşetin üzerine ismini ve içindeki tohumu not alın. Çocuğunuzdan her gün kendisine ait tohumları gözlemleyerek gözlem defterine çizmesini isteyin. Bu sırada bitkilerin boylarını ölçmelerini, yaprakları oluşmaya başladığında yapraklarını saymasını, köklerin ve sapın ne tarafa doğru hareket ettiğini gözlemlemesini isteyin. Tohumlar çimlendikten sonra paketin ağzını açık bırakabilirsiniz. Birkaç gün içerisinde çocuğunuz bitkilerin filizlendiğini ve yukarı doğru uzadığını gözlemleyecek. Diğer taraftan şeffaf poşet sayesinde köklerin toprağı nasıl sardığını görebilecek. Tohumlar çimlendikçe çocuğunuz bu süreçteki gözlemini gözlem defterine çizerek not almasını sağlayın. Filizlerin yaprakları çoğalmaya başladığında onları saksılara ekerek bir bahçe oluşturabilirsiniz. Tohumların toprağa ekimi ile ilgili şu açıklamayı yapabilirsiniz.

“Artık tohumlarımızın kökleri ve yaprakları olgunlaştı. Beslenmeye devam edebilmek için daha fazla toprağa, gün ışığına, havaya ve suya ihtiyaçları var. Bu nedenle onları saksılara ekeceğiz.”

DEĞERLENDİRME SORULARI

  • Tohumları ekerken hangi malzemeleri kullandık?
  • Hangi tohumları ektik?
  • Tohumların büyümesini takip ederken neler düşündün? Seni şaşırtan bir şey oldu mu?
  • Tohumlar çimlenirken yapraklar ve kökler ne tarafa doğru hareket ediyor?
  • Daha önce bir bitkinin köklerini görmüş müydün?
  • Sizce saçlarımızın kökleri bitki köklerine benzer mi?

MATERYALLER
Toprak, kilitli poşetler, çeşitli tohumlar (mercimek, fasulye, maydanoz, buğday çimi), kâğıt bant, sprey şişesi, su, gözlem defteri, kalem

SÖZCÜKLER
Çimlenme, tohum, kök, yön

KAVRAMLAR
Aşağı-yukarı